روستای زیرراه از توابع بخش سعدآباد شهرستان دشتستان در30 کیلومتری غرب دشتستان و 15 کیلومتری برازجان واقع شده است و بر روی بلندی شهر قدیمی توز که به دوران ساسانی بر می گردد بنا شده است. در حاشیه غرب روستای زیرراه دره ای عظیم از فرسایش آب رودخانه حله بوجود آمده و منظره زیبایی را خلق کرده است.

این روستا چشم‌اندازی بسیار زیبا و مناظر طبیعی باصفا دارد آبشاری بسیار زیبا در جوار این روستا قرار دارد که علاوه بر زیبایی ذاتی این آبشار، فضای سرسبز و چشم‌انداز بسیار زیبای دشت پایین دست این آبشار دارای زیبایی‌های بسیار زیادی است. این چشمه در گذشته نه چندان دور حمام عمومی روستاهای مجاور آن بوده است. آب خروجی از این چشمه در مسیری مملو از درخت و گیاه عبور می‌کند و سرسبزی بسیار زیبای این منطقه، به محلی برای حضور گردشگران در ایام تعطیلات و حضور افرادی از شهرها و روستاهای همجوار در همه ایام سال شده است.

آبشار زيراه دشتستان در موقعیت جغرافیایی E 51″09’11.60 N 29″25’11.95 قرار دارد به عبارت دیگر آبشار زیرراه در نزدیکی روستای زیرراه استان بوشهر، شهرستان دشتستان، بخش سعدآباد، ۳ کیلومتر بعد از شهر سعدآباد به سمت شهر وحدتیه، ۷۰۰ متر بعد از روستای زیرراه، سمت چپ جاده واقع شده است.

همانطور که بیان گردید این آبشار بعد از روستا قرار دارد و آب آبشار زیرراه در اثر فرسایش قناتی است که در آنجا قرار داشته و آب از مسیر قنات خارج شده و غاری زیبا در زیر جاده بوجود آورده و روان شدن این آب در سطح زمین باعث شده است که دره ای پوشیده از چمن و درختان پدیدار گردد.

در زمان نه چندان دور غار چشمه زیرراه، با توجه به پوشش خوبش! به عنوان حمام مردم روستای زیرراه استفاده می شده است، البته در زمستان و ایام نوروز اینجا محلی است برای گردش و اسکان مسافران است.

در کنار این دره بناهایی از سنگ لاشه قابل رویت است که آسیاب های دوران ساسانی بوده که متاسفانه هیچ گونه اقدامی برای نگهداری و مرمت آنها نشده و به مرور زمان آسیاب های آبی روستای زیرراه از بین خواهد رفت.ضمنا این بناها و آثار از زمان ساسانیان بر جای مانده است.

درباره مشخصات این آبشار می توان گفت : ارتفاع آبشار زیر راه 2 متر است، نام رود آبشار حله (هله) یا آب قنات روستای زیرراه است. میانگین پهنای آبشار ۵۰ سانتی متر است و تعداد ریزشگاه ها آن یکی است.

این چشمه تا چند سال اخیر به دلیل ناشناخته بودن از طبیعت بی‌نهایت زیبایی برخوردار بود اما متأسفانه امروزه اطراف چشمه مملو از زباله‌های بازدیدکنندگان شده است.

وجه تسمیه : به دلیل قرار گرفتن آبشار زیرراه در زیر راه (جاده) به این نام شهره شده است. اما صاحب فارسنامه ناصری در معرفی زیراه می نویسد : ضابط و کلانتر آن پدر بر پدر “عالی جاه علی محمد خان زیراهی” است. در تذکره مجمع الفصحا و کتاب دایره المعارف اسلامی آمده است : تاج الدین زیراهی ملقب به تاج فارسی، از شاعران سده ۷ه قمری و از مردم زیراه دشتستان فارس که در دهلی مسکن گزید. او دبیری سلطان شمس‌الدین دهلوی را عهده‌دار بود. البته قرار گرفتن آبشار در شمال روستای زیرراه نیز دلیلی بر نامگذاری این آبشار به نام زیرراه است. لازم به ذکر است با توجه به اینکه این آبشار در زیر زمین است و به صورت چشمه وار از زمین آب بیرون می آید به چشمه زیرراه نیز شهره است. از اسامی دیگر این آبشار می توان به آبشار زیرره، چشمه زیرراه، آبشار زیراه اشاره نمود.

پیشنهاد ویژه

مردم منطقه به خاطر ریختن زباله پس از گشت و گذار گردشگران ناراضی هستند لطفا از طبیعت لذت ببرید و برای آن و ساکنان آن احترام قائل باشید