بقعه شیخ یوسف سروستانی
بقعهٔ شیخ یوسف سروستانی یکی از بقعه‌های تاریخی شهر سروستان می باشد که در مرکز شهر واقع است.
در این بنا آرامگاه شیخ یوسف سروستانی (وفات: ۶۸۰ هجری) و آرامگاه محمد بن حسن‌علی البیظاوی (وفات: ۷۱۰ هجری) قرار گرفته‌ اند.
از لحاظ معماری از بناهای دوره ایلخانی بوده و تزئینات بنا متأثر از تزئینات رایج آن دوران است. اين بقعه که محل زندگي و تدريس شيخ يوسف بن يعقوب بوده شامل دو چهار طاقي و چندين ستون سنگي و رومي‌هايي از سنگ تراش است.

معماري اين بنا مانند معماري بناهاي ساساني بوده و شيوه سنگ تراشي آن همانند مسجد جامع عتيق شيراز میباشد.
در درجه اول اهمیت عنصر تزئین بنا حجاری است که تزئینات عمده حجاری شامل کتیبه‌ها به خط کوفی، ثلث، نسخ و نقوش اسلیمی یعنی پیچ در پیچ می‌باشد. علاوه بر این عناصر تزئینی هنر کاشیکاری در این بنا به کار رفته که متأسفانه امروز آثاری از این هنر در بنا موجود نیست.
بنا به مدارک جزیی که به دست آمده چنین استنباط می‌شود که در طرفین گوشواره‌ها از کاشی‌های زرین فام یا نقوش گیاهی و کاشی‌هایی با لعاب فیروزه‌ای به شکل صلیب استفاده گردیده است.
در اين بنا، دو در ورودي به محل قبور وجود دارد. سر در ضلع شرقي از سنگ تراشيده شده و داراي طاقي مقرنس کاري است. در ضلع شمالي بنا نيز بقايايي از پلکان مارپيچ وجود دارد. سر در غربی در ابتدا در بخش شمالی بنا قرار داشته که به دلیل حوادث طبیعی ویران شده و سپس به تشخیص معماران این سر درب را به جبهه غربی انتقال داده و به همان صورت و با همان مصالح بر پا داشته‌اند.
سر در اين عمارت با نگارش چند آيه از قرآن به خط ثلث بر روي کاشي کاري‌هاي معرق، مزين شده است. سر در جنوبي نیز که بر محور اصلي ساختمان بنا شده و متعلق به سال ۷۱۴ هـ.ق است، از سنگ تراشيده ساخته شده است.
این سر در دارای چندین کتیبه به خط نستعلیق می‌باشد که یکی از آن‌ها مربوط به عهد پادشاهی نادر شاه افشار است.

اين بنا داراي دو گنبد است که گنبد اصلي آن داراي دوازده ستون است که از سنگ‌هاي طبيعي خوش تراش تشکیل شده و دوازده ستون آن نيز از سنگ‌هاي يکپارچه ساخته شده است.
قطر اين گنبد ۶ متر است و يک بار مرمت شده اما بخش‌هاي پاييني و دوازده ستون آن هم چنان دست نخورده باقي مانده است. از لحاظ ایستایی بنا کل وزن ساختمان به طرز ظریف و ماهرانه‌ای بر روی دوازده ستون سنگی آهکی قرار گرفته و استاد کار وی استاد علی الفازی بوده است.
گنبد ديگر اين بنا که گنبدي کوچک است، از سنگ‌هاي لاشه و آجر ساخته شده است. در ضلع شمالي گنبد دوازده ستون، ديواري قديمي وجود داشته که هم اينک ديوارهايي در دو طرف آن احداث شده است.
مادام دیولافوا نیز در سفرنامه خویش درباره مقبره شیخ یوسف آورده است که : “در این بقعه تغییراتی حاصل شده و وسعت حیاط آن هم افزایش یافته است یک قسمت از بنا با سنگ ساخته شده است که در تالار مقبره هم ستون‌های سنگی دیده می‌شود.
هزاره‌ها هم از کاشی‌هایی پوشیده شده که انعکاس فلزی دارند و از ستاره‌های مینایی فیروزه‌ای صلیب مانند قشنگ و خوش نما هستند ولی اگر ستاره‌های کاشی را با هم مقایسه کنیم پیداست که مینایی فلزی رنگ آنها گاهی زیاد و گاهی کمتر حرارت دیده است و کاشی‌های خوب آن هم به قشنگی کاشی‌های مینایی مسجد کاشان یا ورامین نیستند و واضح است که در موقع انحطاط این صنعت ساخته شده‌اند.”