مجموعه باستانی بیشاپور

مجموعه بیشاپور شامل شهر باستانی بیشاپور، تنگ چوگان و سایر نقوش برجسته و کتیبه ها، غار و مجسمه شاپور ساسانی، معبد آناهیتا، مسجد دوران اسلامی، مدرسه دوران اسلامی، مسجد جامع بیشاپور، آتشکده بیشاپور، تالار تشریفات شاپور، کاخ به والرین، ایوان موزائیک، قلعه دختر بیشاپور و سایر قسمت هاست.

بیشاپور زمانی پایتخت ساسانیان بوده و توسط اعراب و سپس ابوسعید شبانکاره ویران گشت و مردمش به کازرون آمدند.

منطقه باستانی بیشاپور مشتمل بر سه بخش اصلی است:

1.شهر بیشابور

2.قلعه (دختر) با نقش برجسته‌های ساسانی.

3.دره رودخانه بیشاپور.

در این ناحیه آثار دیگری مانند قلعه دختر، قلعه پسر و نقش‌های تنگ چوگان قابل اشاره هستند.

برخی تک اثرهای به جای مانده از شهر باستانی بیشاپور عبارت‌اند از:

•معبد آناهیتا

•کاخ والرین

•ایوان موزائیک

•ستونهای سنگ یادبود بیشاپور

بیشاپور توسط کوه، رودخانه، دیواره‌های قلعه و خندق محافظت می‌شده‌است.

بیشاپور در كنار جاده شاهی روزگار باستان واقع شده است.

جاده شاهی در دوره هخامنشیان «‌تخت جمشید» و «استخر» را به شهر باستانی «شوش» و در دوره ساسانی شهر «‌گور» و «‌بیشاپور» را به «تیسفون» مقر امپراتوری ساسانی وصل می‌كرده است.

صرف نظر از اينكه خاستگاه دولت ساساني سرزمين فارس بوده، آب فراوان، هواي مساعد، زمين هاي حاصلخيز، چشمه ها و موانع طبيعي و قرار گرفتن در مسير جاده شاهي، باعث شد شاپور پس از پيروزي بر والرين (امپراطور روم) اين محل را براي بناي شهري كه نام خود را برآن نهاد، انتخاب نمايد.

مشخصات شهر بيشاپور

این شهر باستانی حدود دویست هکتار وسعت دارد و در فاصله 25 کیلومتری شمال  شهر فعلی کازرون واقع شده است. شهر تاريخي بيشاپور با موهبتي كه طبيعت زيباي جلگه شاپور در دشت سبز كازرون و رودخانه باصفاي چشمه ساسان در اختيار آن گذارده بود و بااستفاده از فرمها و موتيف هاي تمدنهاي ديگر در امر هنري و تزئيني و بر اساس و خواست و روياهاي بزرگ و جاه طلبانه شاهي ، چنان بادقت طراحي و اجرا شده كه با زيباترين و ثروتمند ترين شهرهاي دنياي متمدن آن زمان مانند انطاكيه عروس زيباي شهرهاي بيزانس ( روم شرقي) رقابت مي كرد و به از آن بود .

شهر بيشاپور براساس طرحي جديد ( هيپوداموس ) به صورت مربع مستطيل ساخته شده و تا قرن هفتم هجري قابل سكونت بوده است. دو خيابان شمالي – جنوبي و شرقي – غربي ،  شهر را به چهار قسمت تقسيم نموده و هركدام از اين خيابانها به يكي از دروازه هاي شهر راه داشته است. دروازه اصلي شهر در ضلع غربي بوده كه امروز بقاياي پل آن موجود است. اين شهر از چهار طرف محافظت مي شده است. درضلع شمالي قلعه دختر و ديوار برج مانند، در ضلع غربي رودخانه شاپور در ضلع شرقي و جنوبي، خندق از شهر محافظت مي نموده است .

شهر بيشاپور شامل دو قسمت است :

1 – ارگ سلطنتي كه بناهاي شاخص دوره ساساني مثل معبد آناهيتا ، تالار شاپور ، ايوان موزائيك ، كاخ والرين و …  را شامل مي شود

2- قسمت عامه نشين شهر كه بخش و سيعتر شهر را شامل مي شود و در برگيرنده خانه هاي مسكوني ، اماكن عمومي مثل حمام ، كاروانسرا ، بازار و … مي گردد .

جغرافي دانان مسلمان از بيشاپور به نامهاي  به شاپور – به انديوشاپور – ويه شاپور – شاپور – بيشاور – بيشاپور نام برده اند كه همگي نام بيشاپورمركز ايالت و كوره شاپور خوره بوده است .

معرفي آثار تاريخي مجموعه باستانی بيشاپور

شاهكار حجاري هاي عصر ساساني در تنگ چوگان در مجاورت شهر بيشاپور و بركرانه رودخانه شاپور باقي مانده است. همچنین غار شاپور که در فاصله کمی از شهر بیشاپور قرار دارد.

قلعه دختر بیشاپور

قلعه دختر در شمالی ترین قسمت شهر باستانی بیشاپور واقع گردیده و وظیفه حفاظت از این شهر را بر عهده داشته است.

جايگاه نذورات ( ستونهاي يادبود)

اين ستونها در حاشيه خيابان شرقي-غربي كه از مركز شهر مي گذرد و خيابان شمالي و جنوبي را قطع مي كند قرار دارد. بر روي اين دو ستون كتيبه اي به خط پهلوي اشكاني و ساساني وجود دارد كه در واقع سند تاريخي شهر سازي بيشاپور است.

تنديسي از شاپور اول در ميان اين دو ستون وجود داشته است كه متاسفانه با گذشت زمان ازبين رفته است. ارتفاع اين ستونها از كف تا انتها به حدود 9 متر مي رسد .

تالار تشريفات

تالار عظيم تشريفات در جنوب شرقي معبد آناهيتا قرار گرفته است . مساحت آن  781 متر مربع است . شايد بتوان آن را در رديف اولين و بزرگترين آثار معماري گنبد دار زمان ساساني محسوب كرد . اين تالار مركب از چهار ايوان متقابل و متقارن است كه بر فراز آن گنبدي شلجمي شكل كه 25 متر ارتفاع داشته قرار دارد.

صحن مركزي تالار به صورت مربع شكل است . اين بنا داراي 64 طاقچه است كه با موتيف هاي مختلف گچ بري نظير برگ كنگر، برگ مو (درخت انگور) و نقوش تزئيني به صورت طرحهاي چليپا شكل كه نشان دهنده خلاقيت معماران عصر ساساني است تزئين يافته و با گچ بريهاي زيبا تزئين شده است .

ايوان موزائيك

اين ايوان داراي 25/11 متر طول و 6/10متر پهناست و با طاق هلالي شكل پوشش يافته بود. در كف اين ايوان با موزاییک هاي رنگين كه با طرحهاي تزئيني منقوش شده مفروش بوده است. اين موزائيك ها كه از ارزشمند ترين و نفيس ترين آثار بدست آمده از شهر بيشاپور است زينت بخش موزه هاي لوور پاريس و موزه ايران باستان تهران است. رنگ هاي به كار رفته در اين موزائيك ها و طراحي زيباي آن بسيار چشمگيراست، به طوريكه مجموع اين موزائيك ها به صورت يك فرش يكپارچه زيبا به نظر مي رسيد. هنوز آثار كمي از اين نوع موزائيك ها به صورت نواري در كناره هاي ديوار اين ايوان وجود دارد .

آتشکده بیشاپور

در سمت راست خیابان اصلی شهر بقاياي بنایی مشاهده می گردد که نمونه ای از فرم و معماری چهار طاقی هایی ساسانی می باشد که احتمالاً آتشکده ایی از زمان ساسانیان می باشد. البته ارتفاع این آتشکده در مقایسه با دیگر آتشکده های ساسانی کازرون کوجکتر می باشد. از این چهار طاقی تنها دو طاق آن در حال حاضر باقی مانده که خوشبختانه مرمت و حفاظت گردیده است.

موزه بیشاپور

موزهٔ بیشاپور یکی از موزه‌های کازرون است که در شهر تاریخی بیشاپور واقع گردیده‌است. در این موزه اشیا، سنگ‌ها و کتیبه‌هایی از زمان ساسانیان که در شهر تاریخی بیشاپور و حومهٔ کازرون یافت شده‌اند، نگهداری می‌شود.

 

 

پیشنهاد ویژه

در این مجموعه تفریحی که رود شاپور از میان آن می گذرد و طبیعتی فوق العاده دارد، امکاناتی از قبیل موزه تخصصی بیشاپور، پایگاه پژوهشی بیشاپور، کتابخانه تخصصی بیشاپور، پاسگاه و سایر امکانات هست.

عزیزان گردشگری که از مجموعه باستانی بیشاپور بازدید می نمایند میتوانند با بازدید موزه بیشاپور که در همین مجموعه قرار دارد اطلاعات مناسبی دریافت نموده و همچنین از اشیا باستانی این مجموعه که مربوط به دوران ساسانیان است ، دیدن نمایند.