کاروانسرای میان کتل

در 35 کیلومتری جنوب شرق شهرستان کازرون و در منطقه « دشت ‌برم » پس از ورود به روستایی با همین نام و حرکت به سوی « کتل‌ پیرزن » با طی مسافتی حدوداً 5 کیلومتر به بقایای کاروانسرایی زیبا به نام « میان‌ کتل » می‌ رسیم که در بین مردم به کاروانسرای « شاه‌ عباسی » نیز معروف است .کاروانسرای میان کتل دقیقا در منطقه حفاظت شده گوزن زرد ایرانی قرار دارد.

این بنا از بقایای آثار دوره‌ ی قاجاری متأخر است و بر روی تپه‌ ای مشرف به دشت سرسبز و زیبای برم ، قرار گرفته است . کاروانسرای میان ‌کتل در مسیر جاده قدیم کازرون ‌ـ ‌شیراز قرار دارد که از زمان نادر شاه افشار به علت رونق بندر بوشهر به عنوان یک بندر نظامی ، بسیار مورد استفاده قرار می ‌گرفته است .

ساخت کاروانسرای میان کتل را به دوران صفویه نسبت می دهند. دورانی که تحول و تنوع در ساخت بناهای ایرانی راه پیدا کرد و همین بهانه ای شد تا در نزدیکی دشت برم کازرون، جایی که این روزها با نام روستای «كتل‌پیرزن» شناخته می شود، تنها کاروانسرای سنگی ایران شکل بگیرد. با این حال این بنا در طول زمان آنقدر آسیب دید که در دوره قاجار «مشیر الملک»، بازرگان معروف فارس، تصمیم به تجدید بنا و مرمت آن گرفت.

این کاروانسرای 3500متر مربعی، پلانی ذوزنقه شکل دارد که ابعاد آن در اضلاع مختلف متفاوت است و مثل بیشتر کاروانسراهای کوهستانی، تنها یک ورودی برای آن در نظر گرفته شده تا امنیت بیشتری در کاروانسرا برقرار باشد. این ورودی در ضلع جنوبی بنا قرار گرفته و در قسمت جنوب‌غربی آن، یعنی درست در مجاورت در ورودی، یک برجك نگهبانی به چشم می خورد که مشرف به دشت ساخته شده است.

بنا از لحاظ معماری به صورت چهار ایوانی با حیاط مرکزی ساخته شده است . در مرکز اضلاع شرقی و غربی دو حجره‌ی بزرگ و همچنین 2 حجره ‌ی کوچک در هر دو سوی این قسمت ‌ها قرار دارد ( دارای 2 حجره ‌ی کوچک و 2 حجره‌ ی بزرگ ) . در اضلاع شمالی و جنوبی نیز چهار حجره‌ی کوچک وجود دارد. اصطبل نگهداری احشام نیز در بخش جنوب‌ غربی آن قرار دارد که از طریق دالانی وسیع به محل درب ورودی مکان متصل می‌ شود . آب‌ انبار این بنا نیز در ضلع شمالی آن قرار دارد که در این قسمت نیز با حوضچه ‌ای تمام سنگی برخورد می ‌کنیم .

در قسمت جنوب ‌شرقی نیز مکانی قرار دارد که دیواره‌ های آن تماماً از سنگ مالون است و متأسفانه بخش‌ های زیادی از آن فرو ریخته . از آنجا که این بخش دارای تزئینات و مصالح خاص خود بوده و همچنین دیدی بسیار زیبا نسبت به منطقه‌ ی دشت ‌برم داشته به احتمال زیاد به عنوان بهار خواب مورد استفاده قرار می ‌گرفته است .

از نکات قابل توجه دیگر در این کاروانسرا می ‌توان به استفاده از سنگ مارن ( مالون ) در نمای بیرونی و داخلی و موارد تزیینی بسیاری همچون طاقچه‌ های گچبری شده‌ی متعدد ، ناودان‌ های سنگی ، سنگبری ‌های تزیینی ، طاقچه های سنگی و … اشاره نمود. در بالای در ورودی ، سنگبری زیبایی به شکل نوع خاصی از « ترنج ‌ایرانی » نیز جلوه‌ گر است .

کاروانسرای میان‌ کتل پانزدهمین اثر شهرستان کازرون بود که در سال 1379 و با شماره ‌ی 3668 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید .

 

پیشنهاد ویژه

کاروانسرای میان کتل در دشت برم واقع شده است، لذا گردشگران عزیز میتوانند از طبیعت بی نهایت زیبای دشت برم که شامل دشت شقایق و درختان بلوط می باشد لذت برده و اوقات خوشی را سپری نمایند.