سردر قیصریه را از این رو قیصریه می نامند كه از روی نمونه یكی از بناهای شهر قیصریه در آسیای صغیر یعنی تركیه امروزی در قرن ۱۱ هجری قمری (دوره شاه عباس اول) ساخته اند سردر قیصریه اصفهان در قسمت شمال میدان نقش جهان و بر در بازار قیصریه یا شاهی اصفهان واقع شده است.

سردر قیصریه در گذشته نه‌چندان دور دارای سه طبقه و اکنون دارای دو طبقه ‌است. طبقه سوم آن که تخریب شده، نقاره ‌خانه را تشکیل می ‌داده ‌است که در آن با صدای موسیقی، اوقات روز را اعلام می ‌کرده ‌اند. نقاره زنی و نقاره کوبی از قدیم در ایران متداول بود البته نقاره زنی و نقاره کوبی فقط به منظور اعلام طلوع و غروب آفتاب نبود چرا که نواختن نقاره در میدان های جنگ برای آماده باش سربازان و تشجیع آنان به نبرد و به هنگام صلح و آرامش نیز در آئین های گوناگون و به مناسبت های مختلف متداول بود.

این سر در به بازار بزرگ اصفهان باز می ‌شود و در گذشته راه اصلی بازار اصفهان بوده‌ است. سردر قیصریه شامل چهار درب فرعی، یک دروازه اصلی و یک حوض بوده که حوض آن حدود دهه ۱۳۴۰ شمسی به باغچه تبدیل شد ولی اکنون احیا شده ‌است. بر بالای سردر قیصریه، نقاشی‌ هایی به قلم رضا عباسی به چشم می‌خورد. ناقوس دیر هرمز و همچنین ساعت موجود در قلعه پرتغالی‌های جزیره هرمز، (به قطر حدود ۸۰ سانتیمتر) پس از فتح آن جزیره به اصفهان آورده شد و در بالای این سردر نصب شد. این بنا ورودی بازار قدیمی اصفهان در شمال میدان نقش جهان است که در دوران صفویان ساخته شده است. علاوه بر بازار قیصریه و بازارهای منشعب از آن بازارهای دیگری هم در اصفهان وجود داشته ‌اند که معروف ‌ترین آنها «بازار شاهی» یا «بازارچه بلند» است که در سال ۱۱۱۸ هجری برابر با ۱۷۰۶ میلادی به همراه «مدرسه و سرای فتحیه» در زمان شاه سلطان حسین آخرین حکمران صفویه ساخته شد.

سقف داخلی سردر از کاشی هایی به رنگ آجری، گل بهی و سرمه ای بسیار خوشرنگ با طرح های اسلیمی به صورت مقرنس کار شده است که بسیار جلب توجه می کند. پس از سقف، به دیواره های این سردر می رسیم که دارای نقاشی های چشم نوازی است. دیوار روبه رو جنگ شاه عباس با ازبکان را نشان می دهد. دیواره سمت راست نشان دهنده اروپاییان در حال رقص و آواز و دیواره سمت چپ شکارگاهی را به تصویر کشیده است که با گذشت این همه سال و با وجود از بین رفتن قسمت هایی از این نقاشی ها هنوز زنده بودن رنگ ها و زیبایی خود را حفظ کرده است. در زمان حکومت قاجار و در روزگاری که مسعود میرزای ظل السلطان حاکم اصفهان بود در جبهه های سردر قیصریه تغییراتی صورت گرفت و یک حاشیه کاشیکاری در امتداد سه جانب سردر اضافه شده است.

از سردر بازار قیصریه وارد مجلل ترین و بزرگترین بازارهای اصفهان می شویم این بازار که به بازار قیصریه و شاهی نیز معروف بوده است سقف، دالان ها، سراها و چهارسوق های بسیار دیدنی دارد ولی ای کاش این مغازه ها و حجره ها هم طبق قوانین میراث فرهنگی بازسازی و مرمت شوند و به سبک و سیاق فروشگاه های امروزی درنیایند. خوشبختانه اکثر مغازه ها اجناس صنایع دستی اصفهان را به فروش می رسانند از جمله پارچه های قلمکار، میناکاری، معرقکاری، منبتکاری، خاتمکاری…

از این بازار بزرگ و مجلل بازارهای دیگری منشعب می ‌شدند که برخی از آنها هنوز هم فعال بوده و به مشاغل مختلف اختصاص دارند.
برخی از این بازارها عبارت‌اند از :
ـ بازار عریان
ـ هارونیه
ـ نیم‌آورد گلشن
ـ مخلص
ـ سماورسازها
ـ مقصودبیک

بازار قیصریه یا شاهی در دوره صفویه مرکز فروش پارچه های گرانبها بوده و شرکت های تجاری خارجی نیز در آن حجره هایی داشته اند. این بازار قسمت اصفهان جدید دوره صفویه را به شهر سلجوقی میدان کهنه آن روزگار (میدان قیام فعلی) متصل می کرده است.

مساجد در بازار اصفهان :
در طول این شاهراه سرپوشیده و مسقّف که برخی از خارجیان آن را «نگارخانه سرپوشیده» نامیده ‌اند عناصر مذهبی همچون مدرسه نیماورد، مدرسه صدر، مسجد خیاط ها، مسجد نو، مسجد ذوالفقار، مسجد شیشه، مسجد خارجی و ده‌ها مسجد دیگر به فعالیت های مذهبی می ‌پرداختند و بازرگانان و اصناف گوناگون در آنها عبادت می ‌کردند.

مدارس مذهبی در بازار اصفهان :
مراکز فرهنگی مانند مدارس مذهبی هم به اعتبار و رونق بازار می‌ افزودند. مدارسی همچون مدرسه کاسه گران، هارونیه، نیم آورد، جده بزرگ، جده کوچک، ملاعبدالله و … که با معماری خاص ایرانی ـ اسلامی ده‌ ها سال است موضوع کتاب‌ ها و رسالات و تحقیقات مهندسین و معماران و سیاحان گوناگون هستند.

سرا و تیمچه‌ها در بازار اصفهان :
نهادهای اقتصادی نیز از دیگر جاذبه ‌هایی هستند که در بازارها وجود داشته ‌اند. برخی از این نهادها که «تیمچه» و «سرا» نامیده می ‌شوند هنوز نیز فعال هستند. مشهورترین این سراها عبارت‌ اند از : سرای اردستانی ها، سرای خانی، سرای آقا، سرای پادرخت سوخته، سرای میراسماعیل، سرای تالار، سرای خوانساری‌ها، سرای گلشن، سرای جارچی و سرای فخر. این سراها به همراه کاروانسراهای متعدد و پررونق بازار اصفهان را به عنصری فعال تبدیل می‌ کرده که سیاحان با اشتیاق از آن بازدید می ‌کردند و با دقت در سفرنامه‌ هایشان معرفی می ‌نمودند.

بطور کلی مجموعه قیصریه که شامل سردر و عمارت نقاره خانه و ضرابخانه و کاروانسرای شاهی است یکی از جاذبه های مشهور شهر اصفهان است.

 

برای بازديد مجازی سردر قیصریه، بازار قیصریه در سايت 360 ستیز کليک کنيد

همچنین می توانید در ادامه فیلم سردر قیصریه را از سایت میراث فرهنگی اصفهان ببینید



پیشنهاد ویژه

بازار اصفهان و سردر قیصریه در میدان نقش جهان واقع شده است از این رو وقتی به این مکان می روید می توانید علاوه برخود میدان نقش جهان یا همان میدان امام اصفهان، از سایر جاذبه های گردشگری میدان نقش جهان همچون عمارت عالی قاپو، مسجد شیخ لطف الله و مسجد امام اصفهان نیز دیدن کنید