حاج ملا علی سمنانی یكی از علمای متبحر و حكمای بزرگ قرن اخیر بود كه در میان مردم سمنان و دیگر شهرها شهرت خاصی داشت او به سال ۱۲۵۳ هجری قمری در شهرستان سمنان متولد شد و پس از گذراندن سالهای پرمشقت كه از سوی حكام وقت بر مردم تحمیل می شد با نداشتن امكانات مادی در كمال زهد وتقوی به كسب علوم الهی پرداخت و پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی جهت تكمیل دروس خود به شهر های كربلا، نجف و تهران و اصفهان رفته و از علمای صاحب نام مشهور آن زمانه كسب فیض كرد و پس از طی نمودن مدارج عالی علمی به زادگاه خویش مراجعت كرده و در سمنان سكنی گزید.

او در همان اوان جوانی با داشتن زهد و پارسایی توانست در قلب مردم این سامان جای گرفته و به ارشاد و هدایت مردم بپردازد، وی با تدریس و برگزاری مراسم نماز جماعت و جمعه پایگاه اجتماعی آن روز را در دست داشته و مردم را راهبری می نمود .

حاج ملا علی به لحاظ ساده زیستی و زهد و تقوا در میان عامه مردم جایگاه ویژه ای داشت، نوع رفتار و سكنات او همیشه زبانزد خاص و عام بود، او مانند حكیمان و زاهدان گوشه گیر نمی خواست نامش را بر روی كتابها نوشته شود و شعار او خدمت به حق بود، آگاهی او از علوم روز محبوبیت او را در میان اقشار گوناگون دو چندان كرده و همیشه در هر محفلی سخن از حكایات و مثل های او بود.

مرحوم حاج ملا علی در علم و حكمت سر آمد روزگار خویش بود، او در حكمت و نجوم و در علوم الهی حرف تام و تمام را می زد و اغلب در مسائل دینی و اجتماعی نظریه های بسیار صریح و روشن را ابراز می كرد.

حاج ملا علی در تمام مدت عمر خود با جدیت تمام با خرافات و عوام فریبی مبارزه می كرد و اغلب محفل درس های او پر جمعیت بود و با داشتن علوم بسیار و سواد بالای علمی اغلب به راحتی با مخاطبین خود ارتباط برقرار می كرد.

حاج ملا علی در دوران فراگیری علوم الهی و دینی سفرهایی به اقصی نقاط داشته است هنگامی كه به سبزوار عزیمت نمود سالیانی را در محضر حكیم ملا هادی سبزواری بسر برده و از خرمن او خوشه ها چیده بود. نقل است كه حاج ملا هادی نیز به وی علاقه بسیار داشته و اغلب در مسائل با هم به بحث و گفتگو می نشستند.

فاضلی می گفت : روزی بر سر وحدت وجود با یكدیگر بحث می كردند و كار بدانجا می رسد كه دیگر جائی برای بحث باقی نمی ماند و حاج ملا علی از ملا هادی می خواهد ادامه دهد ولی وی امتناع می كند و به زبان طنز عرفانی و رو حانی و به تقلید از لهجه سمنانی می گوید (‌تا همنجه بیامیچه وس) ‌یعنی تا اینجا كه آمدی بس است و دیگر ادامه نده و حاج ملاعلی ساكت شد.

حاج شیخ ملا علی نه تنها حكیم كه یک حكیم متاله بود وی با تقوی زندگی می كرد و بر مراقبت نفس خویش ممارست كرد. مشهور است كه وی به شب زنده داری و تهجد اهتمام خاص داشته و در میان پیروان به بیتوته كردن در مسجد نیز تاكید می كرده است.

بزرگان می گویند كمتر دیده شده بود كه او عصبانی گردد و یا به كسی بی احترامی كند، وی بسیار صاحب كمالات اخلاقی بوده و از داشتن اعمال صوفیانه و زهد ریائی به شدت پرهیز می كرده است.

او به لحاظ داشتن پایگاه معنوی در میان مردم از محبوبیت خاصی بر خوردار بوده است و برای كسب معیشت به كار زراعت می پرداخت و در وقت نماز جهت اقامه نماز ظهر و عصر و عشا به مسجد جامع سمنان آمده و نماز می گذارد و با وجود كار روزانه و خستگی به ایراد سخن پرداخته و مردم را ارشاد و هدایت می كرد.

داشتن این گونه رفتار موجب شده بود تا حاج ملاعلی بعنوان یک شخصیت معنوی و روحانی در روح و روان مردم راه یافته و مردم نیز سعی می كردند به او تاسی كنند بدین خاطر بود كه هر گاه مردم با مشكلی مواجه می شدند برای حل مشكل خود به او مراجعه می كردند.

یكی از نكات مهمی كه باید بدان اشاره کرد علاقه قلبی مردم به گفته ها و داستانهایی است كه از وی بجا مانده است.

این حكیم فرزانه در سال ۱۳۳۳هجری قمری در سمنان وفات یافت. آرامگاه وی در ابتدای خیابان حكیم الهی در كنار ایوان و داخل صحن مشجر و سر سبز و با صفائی در فضای باز قرار گرفته است.

بر روی كتیبه ای از كاشی كه بر پیشانی ایوانی مشرف به خیابان واقع شده است سال تولد وی رمضان ۱۲۴۳هجری قمری و وفاتش ربیع الاول سال ۱۳۲۳هجری قمری درج شده است.