دیوار بزرگ گرگان یا دیوار سرخ که در متون قدیمی با نام مار سرخ نیز نامیده‌ شده‌ است  دیواری تاریخی است که از کنار دریای خزر در ناحیه گمیشان آغاز شده و تا کوه‌های گلیداغ در شمال شرق کلاله ادامه می‌یافته‌ است. دیوار تاریخی گرگان پس از دیوار چین (به طول شش هزار کیلومتر)، بزرگترین دیوار دفاعی جهان است.  این دیوار عظیم تاریخی که ۲۰۰ کیلومتر طول دارد در ۲۹ تیرماه سال ۱۳۷۸ به ثبت ملی رسیده‌است.

قدمت این دیوار که از آجرهای گلی سرخ رنگ ساخته شده به دوره ساسانی باز می‌گردد. یک تیم باستان‌شناسی مرکب از محققان ایرانی و بریتانیایی موفق شده‌اند تاریخ احداث آنرا سده ۵ و یا ۶ میلادی تعیین کنند. پادشاهان ساسانی که با امپراتوری روم شرقی جنگ‌های مداومی داشتند از سوی شمال نیز با تهدید قوم هون (Hun) و دیگر اقوام شمالی رو به رو بودند. بنابراین دیوار می‌توانست محل رخنه این اقوام را به داخل ایران در فواصل کوهستان‌های قفقاز و خط ساحلی دریای مازندران ببندد.

دیوار دفاعی گرگان طولانی‌تر و از بسیاری از بخش‌های دیوار چین، بیش از هزار سال کهن‌تر است. تصور می‌شود که این دیوار سومین دیوار بزرگ تاریخی (بعد از دیوار چین و دیوار سمیز آلمان) جهان و بزرگترین دیوار آجری دنیا باشد. این دیوار همچنین طولانی‌ترین اثر تاریخی ایران است که طی ۹۰ سال ساخته شده‌است.

این دیوار تاریخی به همراه خندق، کوره های آجر پزی، سد و کانالهای آب رسانی، قلعه های متصل به دیوار و قلعه شهرهای کوچک و بزرگ مجاور، طویل ترین اثر معماری، نظامی و استحکامات دفاعی ایران به شمار می آید.

این اثر باستانی در منابع تاریخی و گزارشهای علمی به نامهای “سد سکندر”، “سد انوشیروان”، “سد فیروز”، ” قزل آلانگ” و دیوار دفاعی شهرت دارد. تاکنون بقایای 30 قلعه و کلنی نظامی در سرتاسر این دیوار تاریخی و قدیمی در گلستان شناسایی شد که بیشتر این قلعه ها در حاشیه جنوبی دیوار احداث شده است و هنوز هم در برخی مناطق این قلعه ها وجود دارد که قلعه بی بی شیروان، توپراق قلعه و دشت حلقه از آن جمله است.

در مسیر این دیوار  کوره های آجر پزی کشف و شناسایی شد، همچنین در مسیر دیوار تاریخی گرگان به دلیل وجود کلنی ها، آثار سفال خاکستری و قرمز دوره اشکانیان یافت می شود که این آثار شامل ظروف غذاخوری و انواع مجسمه ها است.

عرض دیوار حدود 10 متر و در فواصل مختلف قلعه هایی در سمت جنوب دیوار ساخته شده که نزدیکترین فاصله قلعه ها 50 متر و طولانی ترین ان به 100 کیلومتر میرسد.

قلعه ها مربع شکل و یا مستطیل هستند و اندازه انها متفاوت است. اندازه کوچکترین انها 120*120 متر و بزرگترین انها 200*280متر میباشد. با بررسی هیات های باستان شناسی،30 قلعه شناسایی شده و به نظر میرسد که در مجموع 40 قلعه بوده است. قسمت شمالی دیوار ،خندقی قرار گرفته که بیشتر در قسمت میانی دیوار مشهود است.

اکنون در منطقه “پیشکمر” شمال شرق کلاله بخشی از دیوار وجود دارد، بهترین جایی که اکنون می توان بقایای این دیوار را دید، شمال گنبد به سمت کلاله و مراوه تپه و بهترین محل در این مناطق نیز روستای “تمر قره قوزی” است.

از جنبه گردشگری به شرط فراهم شدن امکانات لازم، بازدید این اثر تاریخی پر جاذبه میتواند مکمل تورهایی برای جهانگردی در استان گلستان باشد.

Enter description for your listing.